Những năm qua, tỉnh Lào Cai đã xác định công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) và tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế trên địa bàn. Với nhiều hình thức triển khai linh hoạt, phù hợp điều kiện từng địa phương, pháp luật từng bước được đưa đến gần hơn với người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa.

Từ đầu năm 2025 đến nay, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh đã tiếp nhận và xử lý 1.319 vụ việc cho 1.145 người, trong đó có 773 vụ việc tham gia tố tụng và 546 vụ việc tư vấn pháp luật. Bên cạnh đó, Trung tâm đã tổ chức 2 hội nghị tập huấn cho 120 người, 49 cuộc truyền thông tại cơ sở với gần 3.500 lượt người tham dự. Riêng trong khuôn khổ Dự án do Ngân hàng Thế giới hỗ trợ, tỉnh đã tổ chức 1 hội thảo và 13 lớp tập huấn, thu hút khoảng 800 người tham gia.

Lào Cai là tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống phân tán tại các thôn bản vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều và khả năng tiếp cận thông tin pháp luật còn hạn chế. Trong thực tế, khi phát sinh các vấn đề liên quan đến đất đai, hôn nhân và gia đình, tranh chấp dân sự hoặc các chính sách an sinh xã hội, người dân thường lúng túng, không biết tìm đến đâu để được hỗ trợ, nhiều trường hợp chỉ tiếp cận pháp luật khi vụ việc đã trở nên phức tạp.

Trước thực trạng đó, tỉnh Lào Cai đã chủ động triển khai nhiều hoạt động TGPL gắn với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng đa dạng hóa hình thức, phù hợp từng nhóm đối tượng và đặc thù vùng miền. Thông qua các hoạt động này, pháp luật không còn là những quy định khô khan mà dần trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ áp dụng trong đời sống hằng ngày của người dân.

Trong đó, tư vấn pháp luật trực tiếp vẫn là hình thức được người dân lựa chọn nhiều nhất. Hoạt động tư vấn không chỉ được thực hiện tại Trung tâm TGPL Nhà nước và các chi nhánh, mà còn được lồng ghép hiệu quả trong các đợt truyền thông lưu động về cơ sở. Cùng với đó, đội ngũ trợ giúp viên pháp lý tích cực tham gia tố tụng, trực tiếp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân trong các vụ án hình sự, dân sự và hành chính, góp phần hạn chế rủi ro pháp lý cho các đối tượng yếu thế.

Song song với hoạt động chuyên môn, tỉnh chú trọng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ cơ sở như cán bộ xã, trưởng thôn, hòa giải viên, người có uy tín trong cộng đồng. Đây là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò “cầu nối” giữa chính quyền và người dân, giúp kịp thời phát hiện, hỗ trợ và giải quyết các vụ việc pháp lý ngay từ cơ sở, qua đó giảm thiểu tranh chấp, mâu thuẫn kéo dài.

Để khắc phục rào cản về ngôn ngữ và hạn chế trong nhận thức pháp luật của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số, ngành Tư pháp tỉnh đã đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức truyền thông. Các buổi PBGDPL được tổ chức tại thôn bản, trường học, điểm sinh hoạt cộng đồng, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu, kết hợp tiếng dân tộc, giúp người dân dễ tiếp cận, dễ ghi nhớ và dễ vận dụng vào thực tế.

Thực tiễn cho thấy, truyền thông lưu động là hình thức mang lại hiệu quả rõ nét nhất tại các địa bàn vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Thông qua các buổi truyền thông, người dân không chỉ được tiếp cận tài liệu pháp luật mà còn được cấp phát mẫu đơn yêu cầu TGPL và tư vấn pháp luật miễn phí ngay tại thôn bản, góp phần bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho mọi người dân.

Trong thời gian tới, tỉnh Lào Cai tiếp tục củng cố và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, mở rộng mạng lưới hỗ trợ pháp lý, đổi mới phương pháp truyền thông theo hướng dễ hiểu, dễ nhớ; tăng cường sử dụng tiếng dân tộc và phát huy vai trò của Hội đồng phối hợp PBGDPL tỉnh nhằm mở rộng phạm vi và nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý.

Hoạt động TGPL không chỉ giúp người dân nâng cao hiểu biết pháp luật, thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình mà còn góp phần quan trọng vào bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy công bằng xã hội, bảo vệ quyền con người và hạn chế vi phạm pháp luật do thiếu hiểu biết. Việc linh hoạt triển khai nhiều mô hình phù hợp với đặc thù vùng cao đã đưa pháp luật đến gần người dân hơn, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững tại các địa bàn khó khăn của tỉnh.

Hà Vy