Lào Cai là tỉnh miền núi với hơn 30 dân tộc anh em cùng chung sống, trong đó phần lớn là đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống ở vùng cao, biên giới, đời sống còn nhiều khó khăn, tuy nhiên trong những năm qua, công tác giảm nghèo bền vững luôn được tỉnh Lào Cai xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.  Nhờ những chính sách đặc thù của Đảng, Nhà nước, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ở địa phương việc triển khai đồng bộ nhiều chính sách, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh đã giảm mạnh, đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được cải thiện.

Trong nhiều năm qua, tỉnh Lào Cai đã nỗ lực, linh hoạt, sáng tạo, triển khai đồng bộ hệ thống chính sách giảm nghèo, đặt hộ nghèo, người nghèo vào vị trí chủ thể của hoạt động giảm nghèo, lấy sự phát triển của người nghèo, hộ nghèo làm trung tâm trong các chương trình, dự án giảm nghèo. Tập trung hỗ trợ sinh kế là bước đi đầu tiên trong giảm nghèo bởi có sinh kế sẽ có việc làm, có thu nhập, từ đó có điều kiện để tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản khác.

Chỉ tính riêng Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, trong giai đoạn 2021 – 2025, đã triển khai 287 dự án hỗ trợ sinh kế, trong đó tỉnh Lào Cai trước sáp nhập thực hiện hơn 100 mô hình giảm nghèo trong các lĩnh vực nông nghiệp, thương mại, du lịch, khởi nghiệp; tỉnh Yên Bái trước sáp nhập thực hiện 187 mô hình phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp. Những dự án này giúp hộ dân có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống, tăng thu nhập, thay đổi tư duy và cách làm ăn, đồng thời góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, thế mạnh của từng vùng.

Sau hỗ trợ sinh kế, việc nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản cho người nghèo cũng được tỉnh quan tâm đặc biệt. Tỉnh đã huy động tối đa các nguồn lực từ trung ương, địa phương cho tới xã hội hóa để hỗ trợ hộ nghèo. Từ nhà ở, việc làm đến y tế, giáo dục, nước sạch, thông tin đều được cụ thể hóa thành các mục tiêu, có chính sách riêng, được các địa phương rà soát mức độ thiếu hụt theo thực tế để có phương án hỗ trợ phù hợp.

Tiêu biểu như nhà ở, từ năm 2023, tỉnh Lào Cai đã ban hành Đề án hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo xây dựng, sửa chữa nhà ở. Ngoài mức hỗ trợ từ ngân sách trung ương, tỉnh đã huy động hiệu quả nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ thêm 20 triệu đồng/nhà đối với nhà xây mới, 10 triệu đồng/nhà đối với nhà sửa chữa. Đây đã trở thành động lực mạnh mẽ giúp người nghèo mạnh dạn xây dựng, sửa chữa nhà ở đạt chuẩn với khoảng 20.317 hộ nghèo, hộ cận nghèo ở các xã nghèo, giúp họ có điều kiện sinh sống ổn định, an toàn, nhất là trước tác động của thiên tai, nâng cao khả năng tự lực vươn lên thoát nghèo bền vững. Ngoài ra, thông qua việc hỗ trợ nhà ở còn tạo điều kiện cho người dân yên tâm lao động, phát triển sản xuất, tham gia học nghề, xuất khẩu lao động và các dự án sinh kế khác, góp phần nâng cao thu nhập.

Thực hiện Dự án phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững, trong đó có lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, giai đoạn 2021-2025, toàn tỉnh đã có 14.092 lao động thuộc hộ nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo được hỗ trợ đào tạo kỹ năng nghề; 7 cơ sở giáo dục nghề nghiệp được đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất đào tạo. Các hoạt động này đã góp phần cải thiện chất lượng đào tạo, gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo nghề với tạo việc làm, sinh kế bền vững cho người dân. Về hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đã hỗ trợ 401 lao động xuất cảnh trong giai, trong đó đa số là người dân tộc thiểu số, phụ nữ, người thuộc hộ nghèo và cận nghèo. Các chính sách hỗ trợ bao gồm đào tạo ngoại ngữ, nâng cao tay nghề và tư vấn định hướng cho người lao động. Trong lĩnh vực việc làm bền vững, đã tổ chức tổng cộng 134 sự kiện việc làm bao gồm ngày hội và phiên giao dịch việc làm, thu hút 19.550 lượt người lao động tham gia tư vấn, định hướng nghề nghiệpkhoảng trên 1000 lao động thuộc hộ ngèo, hộ cận nghèo đã được kết nối thành công qua các phiên giao dịch việc làm, nhất là vào làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp. Hơn 818.300 người lao động đã được cập nhật thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, góp phần hiện đại hóa hệ thống thị trường lao động và nâng cao hiệu quả kết nối cung – cầu lao động tại các địa phương. Những hoạt động này không chỉ giải quyết việc làm trước mắt, mà còn tạo dựng sinh kế bền vững, giúp người dân nâng cao thu nhập, ổn định đời sống, giảm phụ thuộc vào trợ cấp và hỗ trợ từ Nhà nước.

Để tiếp tục giảm nghèo bền vững, thời gian tới, tỉnh Lào Cai sẽ tiếp tục phát huy những kết quả, bài học kinh nghiệm, những mô hình, cách làm hay, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ giảm nghèo; nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực từ các chương trình, dự án, chính sách, nhất là các nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 – 2030 với phương châm “giảm nghèo gắn với thực tế” và “giảm nghèo đến đâu chắc đến đó”.

Cùng với đó là tiếp tục nâng cao năng lực và nhận thức của người dân, cộng đồng và chính quyền. Khi người dân thay đổi nhận thức về nghèo khó là một sự thiệt thòi cần phải nỗ lực phấn đấu vươn lên thoát nghèo chứ không phải là một “danh hiệu” để cố duy trì, gìn giữ thì sẽ không còn tư tưởng trông chờ, ỷ lại. Khi ấy, cùng với năng lực hỗ trợ của chính quyền, sự trợ giúp, đoàn kết của cộng đồng thì tính bền vững, lâu dài trong giảm nghèo chắc chắn sẽ nhân lên gấp bội.

Phan Kim Phượng