Giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới là hai nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau, cùng hướng tới mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và đảm bảo phát triển toàn diện, bền vững. Trong những năm qua, đặc biệt từ sau sáp nhập đơn vị hành chính, tỉnh Lào Cai đã triển khai đồng bộ hai Chương trình, tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong phát triển kinh tế – xã hội khu vực nông thôn.
Giảm nghèo bền vững được xác định là trọng tâm xuyên suốt, trong đó trọng điểm là hỗ trợ tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và năng lực tự chủ cho người dân, nhất là người nghèo, hộ cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số. Các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm, trợ giúp pháp lý và hỗ trợ dịch vụ xã hội cơ bản được triển khai đồng bộ, giúp người dân tiếp cận tốt hơn với cơ hội phát triển. Công tác rà soát, cập nhật dữ liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo và các nhóm đối tượng theo chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021–2025 được thực hiện nghiêm túc, tạo cơ sở quan trọng cho việc hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực phù hợp. Những nỗ lực này góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo theo hướng thực chất, hạn chế tái nghèo và hỗ trợ tốt hơn các đối tượng yếu thế.
Song hành với giảm nghèo, Chương trình xây dựng nông thôn mới đã tạo nền tảng hạ tầng và dịch vụ thiết yếu, giúp thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội nông thôn. Tính đến hết tháng 11/2025, toàn tỉnh có 37/89 xã đạt chuẩn nông thôn mới, dự kiến tăng lên 38 xã vào cuối năm, cùng hơn 380 thôn đạt chuẩn nông thôn mới và hơn 530 thôn đạt chuẩn kiểu mẫu. Các xã đạt chuẩn NTM có điều kiện tốt hơn về hạ tầng giao thông, trường học, y tế, văn hóa, thông tin và môi trường, qua đó tạo ra môi trường thuận lợi để phát triển sinh kế, mở rộng sản xuất và đa dạng hóa thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, với những xã vùng sâu, vùng xa, các tiêu chí khó như trường học, y tế, cơ sở vật chất văn hóa và tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn là rào cản lớn, đòi hỏi sự ưu tiên nguồn lực và giải pháp căn cơ trong thời gian tới.
Giảm nghèo bền vững và nông thôn mới có mối quan hệ tương hỗ. Hạ tầng nông thôn phát triển giúp người dân dễ dàng tiếp cận giáo dục, y tế, thông tin, thị trường và các dịch vụ xã hội cơ bản – là nền tảng quan trọng để thoát nghèo bền vững. Ngược lại, việc giảm nghèo giúp nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sống, tạo động lực để người dân tham gia tích cực hơn vào xây dựng nông thôn mới, duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt. Việc phát triển các mô hình sinh kế gắn với lợi thế địa phương, như nông nghiệp đặc sản, du lịch cộng đồng, kinh tế hợp tác và OCOP, vừa giúp tăng thu nhập cho người dân, vừa đáp ứng yêu cầu của nhiều tiêu chí nông thôn mới, đặc biệt là tiêu chí thu nhập, tổ chức sản xuất và môi trường.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, dịch chuyển lao động và yêu cầu chuyển đổi số ngày càng lớn, công tác giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới cần gắn với phát triển bền vững theo hướng xanh, an toàn và hiện đại. Việc thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi hộ nghèo và tiêu chí nông thôn mới, khuyến khích nông nghiệp thông minh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và sử dụng hợp lý tài nguyên là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm quá trình phát triển không làm gia tăng rủi ro cho người nghèo và không tạo gánh nặng lên môi trường.
Thành công của giảm nghèo bền vững và xây dựng nông thôn mới chỉ có thể đạt được khi có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân và sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức xã hội. Tỉnh Lào Cai sẽ tiếp tục ưu tiên huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, tăng cường liên kết giữa các Chương trình mục tiêu quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực cán bộ, đặc biệt tại cơ sở, nhằm đưa các chính sách vào thực tiễn một cách hiệu quả và phù hợp với từng vùng, từng đối tượng.
Nhìn chung, giảm nghèo bền vững gắn với xây dựng nông thôn mới đang tạo nên những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn 2045.
Hoàng Thị Hà Vy
